Naturalne sposoby na łagodzenie objawów RZS i wspomaganie stawów – przyczyny, objawy i fitoterapia

Reumatyzm, przez który większość osób rozumie chorobę stawów, dotyka niecałych 2% populacji Polski. Nie brzmi to jak wiele, ale w przeliczeniu na pojedynczych ludzi to już jest miasto wojewódzkie, bo około 350 tysięcy. Ta liczna grupa musi na co dzień radzić sobie z bólem, ograniczeniem ruchów i coraz to słabszymi mięśniami. Zrozumienie przyczyn tej choroby i mechanizmów powstawania stanu zapalnego pozwala na wdrożenie skutecznych metod wsparcia, w tym profesjonalnej fitoterapii, która opiera się na naukowo udowodnionym działaniu roślin.

Spis treści

• Przyczyny i mechanizmy powstawania RZS
• Jak rozpoznać objawy choroby stawów?
• Konwencjonalne metody leczenia i ich ograniczenia
• Roślinne wsparcie w reumatoidalnym zapaleniu stawów
  • Jakie zioła na stawy i stan zapalny – co wybrać?
• Miejscowe i zewnętrzne metody wsparcia stawów
• Podsumowanie i rekomendacje

Przyczyny i mechanizmy powstawania RZS

Tylko jaka jest przyczyna tej choroby? Jednoznacznej odpowiedzi nie ma – wiemy, że wymienione objawy są skutkami stanu zapalnego, a ten z kolei wynika z niszczenia stawów przez nasz własny układ odpornościowy. Niektóre osoby mają wrodzoną predyspozycję do nadpobudliwości komórek immunologicznych, ale to też nie jest jedyny powód. Przykładowo wśród bliźniąt jednojajowych, a więc par osób genetycznie identycznych, zachorowanie na reumatoidalne zapalanie stawów (RZS) przez jedno oznacza tylko 30 do 50% ryzyka u drugiego. Innym potencjalnym źródłem choroby może być przebyta infekcja wirusowa, ponieważ niektóre wirusy mają cząsteczki podobne do naszych ludzkich antygenów zgodności tkankowej.

Tutaj mała dygresja – antygen to najogólniej substancja, która powoduje pobudzenie układu odpornościowego, m.in. do produkcji swoistych związków zwanych przeciwciałami. Na tej zasadzie nasz organizm jest w stanie radzić sobie z infekcjami i na tym też opiera się działanie szczepionek. Konkretne antygeny posiadają też tkanki wszystkich zwierząt, w tym ludzi. W naszym przypadku te antygeny i zestaw białek z nimi związanych nazywa się układem zgodności tkankowej. Ze względu na jego istnienie tak trudno jest dobrać dawców i biorców przeszczepów – nieodpowiednie sparowanie powoduje odrzucenie nowego narządu i powikłania dla biorcy.

Infekcja pobudzająca układ odpornościowy i zalewająca organizm antygenami podobnymi do już występujących w naszym ciele to prosta recepta na katastrofę, jaką jest reumatoidalne zapalenie stawów.

Jak rozpoznać objawy choroby stawów?

Wiadomo też, że choroba ta jest około trzy razy częstsza u kobiet niż u mężczyzn i pierwsze objawy pojawiają się między 35. a 50. rokiem życia. Są nimi bardzo mało specyficzne symptomy jak osłabienie, brak apetytu, lekka gorączka czy pocenie się. Potem mogą pojawiać się problemy z ziębnięciem rąk i ich nadwrażliwością na zimno lub wręcz przeciwnie – rozgrzanie i zaczerwienienie. Z czasem pojawia się poranna sztywność stawów i ból, a w dalszym toku choroby opuchlizna, osłabienie mięśni rąk czy zniekształcenie stawów.

Konwencjonalne metody leczenia i ich ograniczenia

Odpowiednio wcześnie uchwycona choroba może być wstrzymana, a niekiedy nawet zaniknąć. Służą do tego reumatologom liczne specyfiki, grupowo zwane lekami modyfikującymi przebieg choroby. Hamują one na różny sposób nadpobudliwość układu odpornościowego i ograniczają jego szkodliwy wpływ na stawy. Większość osób dostaje też dodatkowe leki do łagodzenia samych objawów – stanu zapalnego i bólu. Grupę tę można podzielić na steroidowe (popularne „sterydy”) i niesteroidowe leki przeciwzapalne. Oba typy mają swoje zalety i związane z nimi wskazania, ale także i wady, a co za tym idzie przeciwwskazania. Przykładowo, zbyt długie stosowanie sztucznych sterydów negatywnie oddziałuje na nadnercza, które są odpowiedzialne za wydzielanie naszych naturalnych sterydów, a także na wiele innych narządów. Z drugiej strony niesteroidowe leki przeciwzapalne, wśród nich popularne ketoprofen i diklofenak, powodują ryzyko wrzodów, krwawień i problemów z nerkami.

Roślinne wsparcie w reumatoidalnym zapaleniu stawów

Mając na uwadze obawy przed skutkami ubocznymi leków, a jednocześnie chęć ulżenia sobie w bólu stawów, wiele osób sięga po naturalne, ziołowe specyfiki.

Rośliny o działaniu salicylowym i przeciwzapalnym

• Wierzba (Salix sp.), wiązówka (Ulmaria sp.), topola (Populus sp.): Zawierają kwas salicylowy i jego związki, a więc naturalną aspirynę. Ich działanie opiera się na tym samym mechanizmie co wspomnianych wyżej ketoprofenu czy diklofenaku, ale słabsze. Nie dadzą więc tak szybkich efektów jak połknięcie tabletki, ale też nie spowodują zaognienia wrzodów.

Osłona żołądka i regeneracja

• Lukrecja (Glycyrrhiza glabra) i czepota puszysta / wilkakora (Uncaria tomentosa): Dobrym rozwiązaniem przy potrzebie jednoczesnego złagodzenia objawów RZS i „spacyfikowania” choroby wrzodowej, są te właśnie rośliny. Odwar z nich nie tylko wspomoże w walce z bólem stawów, ale też zadziała osłaniająco na śluzówkę żołądka, ułatwi jej regenerację i ograniczy dalsze wrzodzenie.
• Pokrzywa (Urtica sp.): Regenerująco i ogólnie wzmacniająco będzie też działała swojska pokrzywa. Zawarta w niej krzemionka wspomaga skórę i błony śluzowe, a bogactwo witamin i minerałów zwiększa odporność na choroby i poprawia trawienie.
• Imbir (Zingiber sp.): Kolejną pomocną przy reumatyzmie stawów rośliną o szerokim działaniu jest imbir. Jego zalety dla osób z chorymi stawami trudno przecenić – nie tylko szybko zmniejsza stan zapalny, ale też przy dłuższym stosowaniu zmniejsza ból i obrzęki. Poprawia też ruchomość i ogólne samopoczucie. Na „dokładkę” jest też świetnym środkiem przy niestrawności, nudnościach czy zaparciach.

Środki ajurwedyjskie i zioła specjalistyczne

• Żywica guggul (Commiphora mukul): Starożytna indyjska Ayurveda dała nam wspaniałe środki przy problemach ze stawami. Pierwsza z nich jest nieoceniona ze względu na swoją wszechstronność działania, obejmującego bez mała całe ciało – od skóry, przez układ trawienia, krążenie, płuca i tarczycę po nasz mózg i ośrodkowy układ nerwowy.
• Olibanum / kadzidłowiec indyjski (Boswellia serrata): Druga z nich ma już węższe działanie, ale też skierowane nieco inaczej, bo wykrztuśne i uspokajające. Niemniej, dla osób z RZS najważniejszy jest wpływ obu tych żywic na stan zapalny i poprawę ruchomości stawów.
• Pluskwica groniasta (Cimicifuga racemosa): Pewną ciekawostką może być zastosowanie przy problemach reumatycznych surowca kojarzonego u nas zdecydowanie z czym innym. Roślina ta jest obecnie popularnym składnikiem środków zmniejszających objawy perymenopauzy. Niemniej, tradycyjnie Indianie północnoamerykańscy używali jej m.in. ze względu na działanie przeciwzapalne i uspokajające. Można więc powiedzieć, że dla Pań borykających się jednocześnie z menopauzą i RZS, jest to wymarzony składnik mieszanek ziołowych.

Jakie zioła na stawy i stan zapalny – co wybrać?

Cel	Najlepsze zioło
Naturalne działanie przeciwbólowe	Wierzba, Wiązówka, Topola
Ochrona żołądka i łagodzenie stanu zapalnego	Lukrecja, Wilkakora (Czepota puszysta)
Zmniejszenie obrzęków i poprawa ruchomości	Imbir, Żywica Guggul, Olibanum (Boswellia)
Jednoczesne wsparcie przy RZS i perymenopauzie	Pluskwica groniasta

Miejscowe i zewnętrzne metody wsparcia stawów

Należy pamiętać, że zwalczanie stanu zapalnego i bólu możliwe jest nie tylko „od wewnątrz”, ale także miejscowo, za pomocą maści, olejów czy żeli. Tutaj błyszczą składniki rozgrzewające, poprawiające ukrwienie i w ten sposób ułatwiające regenerację tkanek, jako działanie uzupełniające dla zleconych przez lekarza leków modyfikujących przebieg choroby. Wśród takich składników wymienić można olejki eteryczne z imbiru, papryczki (Capsicum annuum), rozmarynu (Rosmarinus officinalis), goździków (czapetka pachnąca, Syzygium aromaticum) czy kolendry (Coriandrum sativum). Bardzo dobrze sprawdzają się też w smarowidłach żywice guggul i olibanum oraz wyciąg (ekstrakt) z arniki (Arnica montana).

Forma aplikacji	Składnik aktywny	Korzyść terapeutyczna
Maści i oleje rozgrzewające	Olejek z papryczki, imbiru, goździków	Poprawa ukrwienia i szybsza regeneracja tkanek
Smarowidła żywiczne	Guggul, Olibanum (Boswellia)	Miejscowe działanie przeciwzapalne i przeciwbólowe
Zewnętrzne ekstrakty	Ekstrakt z arniki, olejek z rozmarynu	Zmniejszenie obrzęków i stymulacja krążenia

Bezpieczeństwo i interakcje

Mimo naturalnego pochodzenia, fitoterapia w chorobach stawów wymaga ostrożności. Zioła zawierające związki salicylowe (wierzba, wiązówka) działają podobnie do NPLZ, dlatego należy zachować rozwagę przy ich łączonym stosowaniu z lekami syntetycznymi. Niektóre substancje roślinne mogą wchodzić w interakcje z lekami modyfikującymi przebieg choroby lub wpływać na krzepliwość krwi. Przed rozpoczęciem intensywnej kuracji ziołowej zawsze warto skonsultować się z lekarzem lub farmaceutą.

Podsumowanie i rekomendacje

Odpowiednie wsparcie organizmu w reumatoidalnym zapaleniu stawów wymaga kompleksowego podejmowania działań. Kluczowe kroki to:

1. Wczesna diagnoza i kontrola lekarska przy użyciu leków modyfikujących przebieg choroby.
2. Naturalna redukcja stanu zapalnego od wewnątrz (dzikie zioła salicylowe, imbir, żywice ajurwedyjskie).
3. Ochrona układu pokarmowego (lukrecja, wilkakora, pokrzywa).
4. Terapia miejscowa z użyciem rozgrzewających olejków eterycznych i ekstraktów z arniki.

Produkty w których znajdziesz zioła na wsparcie stawów